Uống nhầm thuốc là tình huống xảy ra trong rất nhiều gia đình. Nó có thể là trẻ nhỏ nghịch, người cao tuổi nhầm lẫn, hoặc người lớn uống trùng liều vì quên.
Các tình huống thường gặp
- Trẻ nhỏ nghịch và uống nhầm
- Người cao tuổi nhầm giữa các loại thuốc
- Uống trùng liều vì quên đã uống
- Nhầm thuốc của người khác trong nhà
- Uống nhầm vì thuốc được sang chai khác
- Quá liều có chủ ý
Thuốc được sang sang chai khác hoặc để lẫn trong hộp là nguyên nhân rất thường gặp của nhầm lẫn.
Những việc cần làm ngay
- Giữ bình tĩnh và xác định đã uống gì
- Thu thập vỏ hộp và đếm số viên còn lại
- Ghi lại thời điểm uống
- Gọi cấp cứu hoặc trung tâm tư vấn
- Không tự gây nôn
- Không cho uống gì khi chưa được hướng dẫn
Đếm số viên còn lại so với số ban đầu là cách ước lượng chính xác nhất lượng đã uống.
Thông tin cần chuẩn bị
- Tên thuốc đầy đủ và hàm lượng
- Số viên hoặc lượng đã uống
- Thời điểm uống
- Tuổi và cân nặng người uống
- Các thuốc khác đang dùng
- Triệu chứng hiện có nếu đã xuất hiện
Cân nặng đặc biệt quan trọng với trẻ em vì ngưỡng nguy hiểm phụ thuộc trực tiếp vào nó.
Vì sao không nên chờ triệu chứng
- Nhiều thuốc biểu hiện muộn nhiều giờ
- Một số gây tổn thương âm thầm
- Khi triệu chứng rõ thì đã muộn để can thiệp tốt nhất
- Một số thuốc có biện pháp xử trí trong khung thời gian
- Gọi sớm luôn tốt hơn
Một số thuốc thông thường gây tổn thương gan âm thầm trong nhiều giờ trước khi có bất kỳ triệu chứng nào.
Với trẻ nhỏ
- Một số thuốc chỉ cần một viên đã nguy hiểm
- Trẻ có thể không nói được đã uống gì
- Kiểm tra miệng và tay trẻ
- Tìm vỏ hộp hoặc viên rơi vãi
- Gọi cấp cứu ngay cả khi trẻ vẫn bình thường
Với trẻ nhỏ, liều người lớn có thể vượt xa ngưỡng an toàn chỉ với một hoặc hai viên.
Với người cao tuổi
- Dùng nhiều thuốc nên dễ nhầm
- Thị lực kém khó đọc nhãn
- Trí nhớ kém nên uống trùng liều
- Hộp chia thuốc theo ngày giúp nhiều
- Nên có người hỗ trợ kiểm tra
Hộp chia thuốc theo thứ trong tuần là giải pháp đơn giản giải quyết được phần lớn tình huống uống trùng.
Khi quên uống thuốc
- Không tự uống bù gấp đôi
- Hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ về cách xử lý
- Mỗi loại thuốc có hướng dẫn khác nhau
- Một số có thể uống bù, một số thì bỏ qua
- Ghi lại để tránh nhầm lần sau
Uống bù gấp đôi là phản xạ tự nhiên nhưng với nhiều loại thuốc nó là việc nguy hiểm.
Khi liên quan tới tự làm hại
- Là tình huống cấp cứu cần gọi ngay
- Không phán xét trong lúc này
- Ở bên cạnh người đó
- Cất các thuốc còn lại và vật nguy hiểm
- Cần hỗ trợ tâm lý chuyên môn sau đó
- Không giữ bí mật vì ngại
Giữ kín vì sợ điều tiếng là điều làm nhiều người mất cơ hội được giúp đỡ kịp thời.
Những gì không nên làm
- Không gây nôn
- Không cho uống sữa hay các chất trung hoà
- Không chờ xem có sao không
- Không vứt vỏ hộp
- Không tự tra cứu rồi tự quyết định
Vỏ hộp thuốc là bằng chứng quan trọng nhất giúp nhân viên y tế biết chính xác cần làm gì.
Khi tới bệnh viện
- Mang theo toàn bộ vỏ hộp
- Mang theo cả các thuốc khác trong nhà
- Kể chính xác thời điểm
- Không giảm nhẹ hay che giấu
- Trả lời trung thực mọi câu hỏi
Che giấu hoặc nói giảm đi vì ngại có thể dẫn tới xử trí không đủ mức cần thiết.
Phòng ngừa với trẻ nhỏ
- Cất thuốc ở nơi trẻ không với tới
- Dùng hộp có nắp an toàn nếu có
- Không gọi thuốc là kẹo
- Không uống thuốc trước mặt trẻ như việc thú vị
- Cất túi xách của khách khi có trẻ nhỏ
- Kiểm tra khi trẻ đi chơi nhà người khác
Túi xách của khách để dưới sàn là nguồn nguy hiểm mà chủ nhà thường không nghĩ tới.
Phòng ngừa với người lớn
- Giữ nguyên nhãn và hộp gốc
- Không để lẫn các loại thuốc
- Dùng hộp chia thuốc theo ngày
- Đặt lịch nhắc nếu hay quên
- Ghi lại đã uống hay chưa
- Bỏ thuốc hết hạn đúng cách
Ghi dấu vào lịch sau mỗi lần uống loại bỏ hẳn tình trạng không nhớ đã uống hay chưa.
Khi dùng nhiều loại thuốc cùng lúc
- Nguy cơ nhầm lẫn tăng theo số lượng
- Một số thuốc có tên gần giống nhau
- Một số viên có hình dạng tương tự
- Nên nhờ dược sĩ rà soát toàn bộ danh sách
- Hỏi xem có thuốc nào không còn cần nữa không
Rà soát định kỳ thường phát hiện ra vài loại thuốc được kê từ lâu mà chỉ định ban đầu đã không còn.
Rà soát tủ thuốc định kỳ
- Bỏ thuốc hết hạn
- Bỏ thuốc không còn dùng
- Không giữ thuốc thừa để dùng lần sau
- Không chia thuốc của mình cho người khác
- Hỏi dược sĩ cách bỏ thuốc đúng
Nội dung này mang tính thông tin chung; khi nghi ngờ uống nhầm hoặc quá liều hãy gọi cấp cứu ngay.
Câu hỏi thường gặp
Uống nhầm một viên thuốc có cần lo không?
Tuỳ loại thuốc và tuỳ người. Một số thuốc chỉ cần một viên đã nguy hiểm với trẻ nhỏ. Nên gọi hỏi chuyên môn thay vì tự đánh giá.
Cần thu thập thông tin gì?
Tên thuốc và hàm lượng, số viên đã uống, thời điểm uống, cân nặng người uống, và các thuốc khác đang dùng. Mang theo vỏ hộp.
Có nên gây nôn không?
Không tự gây nôn. Hãy gọi cấp cứu hoặc trung tâm tư vấn và làm theo hướng dẫn của họ.
Phòng ngừa ở nhà có trẻ nhỏ thế nào?
Cất thuốc trong hộp có khoá hoặc ở nơi trẻ không với tới, không gọi thuốc là kẹo, không uống thuốc trước mặt trẻ như một việc thú vị, và cất túi xách của khách.