Nhiều người phân vân giữa việc đi cấp cứu ngay hay chờ tới giờ hành chính. Có một số nguyên tắc đơn giản giúp quyết định nhanh hơn.
Những tình huống chắc chắn cần cấp cứu
- Đau ngực
- Khó thở nặng
- Dấu hiệu đột quỵ
- Chảy máu nhiều không cầm được
- Mất ý thức
- Co giật
- Chấn thương nặng
- Nghi ngộ độc
- Phản ứng dị ứng nặng
Với các tình huống này, câu hỏi không phải là có nên đi không mà là gọi cấp cứu nhanh tới mức nào.
Nguyên tắc chung để nhận ra
- Xuất hiện đột ngột và dữ dội
- Ảnh hưởng tới thở hoặc ý thức
- Nặng lên nhanh
- Khác hẳn mọi lần trước
- Cảm giác có gì đó rất không ổn
Cảm giác rằng lần này khác hẳn là tín hiệu đáng tin và không nên bị gạt đi.
Khi nên khám sớm nhưng không cần cấp cứu
- Sốt kéo dài nhiều ngày
- Ho dai dẳng quá vài tuần
- Đau tăng dần nhưng chịu được
- Sút cân không rõ nguyên nhân
- Thay đổi kéo dài trong thói quen cơ thể
- Vết thương cần được đánh giá
Nhóm này nên được khám trong vài ngày chứ không chờ tới kỳ khám định kỳ tiếp theo.
Khi có thể đặt lịch khám
- Triệu chứng nhẹ và ổn định lâu ngày
- Tái khám theo dõi bệnh mạn tính
- Khám sức khoẻ định kỳ
- Xin tư vấn về thuốc đang dùng
- Vấn đề không thay đổi trong nhiều tuần
Vấn đề đã tồn tại nhiều tháng mà không thay đổi thường không cần giải quyết trong đêm.
Nhóm cần ngưỡng thấp hơn
- Trẻ nhỏ
- Người cao tuổi
- Phụ nữ mang thai
- Người có bệnh mạn tính nặng
- Người có hệ miễn dịch suy giảm
- Người dùng thuốc chống đông
Với các nhóm này, một triệu chứng tưởng nhẹ vẫn có thể diễn tiến nhanh nên nên đi khám sớm hơn.
Về việc quá tải ở khoa cấp cứu
- Các ca nặng hơn được ưu tiên
- Ca nhẹ có thể phải chờ lâu
- Không có nghĩa là bị bỏ qua
- Phân loại là cách bảo đảm ai nguy kịch được xử trí trước
- Hiểu điều này giúp bớt bức xúc khi phải chờ
Thứ tự ở khoa cấp cứu theo mức độ nặng chứ không theo thứ tự tới, và đó là điều hợp lý.
Không nên ngần ngại khi thật sự cần
- Sợ làm phiền là lý do trì hoãn phổ biến
- Sợ bị coi là làm quá
- Nhưng chậm trễ trong tình huống nặng rất đắt
- Nhân viên y tế được đào tạo để đánh giá
- Đi rồi được cho về là kết quả tốt
Không ai bị trách vì đi cấp cứu khi có dấu hiệu nguy hiểm, kể cả khi hoá ra không nghiêm trọng.
Khi không chắc
- Gọi tổng đài cấp cứu để hỏi
- Hoặc đường dây tư vấn y tế nếu có
- Mô tả triệu chứng cụ thể
- Họ sẽ hướng dẫn nên làm gì
- Có dấu hiệu nguy hiểm thì gọi cấp cứu luôn
Gọi để hỏi là lựa chọn hợp lý và nó không chiếm mất nguồn lực của người khác.
Chuẩn bị khi đi cấp cứu
- Mang theo giấy tờ tuỳ thân và thẻ bảo hiểm
- Mang danh sách thuốc hoặc cả hộp thuốc
- Mang giấy tờ khám bệnh gần đây
- Có người đi cùng nếu được
- Mang theo điện thoại và sạc
Mang cả hộp thuốc thay vì chỉ ghi tên tránh được nhầm lẫn về hàm lượng và biệt dược.
Khi tới nơi
- Mô tả triệu chứng chính ngay từ đầu
- Nói rõ thời điểm bắt đầu
- Không giảm nhẹ khi kể
- Nêu tiền sử bệnh và thuốc
- Báo ngay nếu triệu chứng nặng lên trong lúc chờ
Điểm cuối rất quan trọng: nếu tình trạng xấu đi trong lúc chờ thì phải báo chứ không ngồi đợi tới lượt.
Sau khi được cho về
- Hỏi rõ dấu hiệu nào cần quay lại
- Hỏi khi nào cần tái khám
- Hiểu rõ hướng dẫn được cho
- Không ngần ngại quay lại nếu xấu đi
- Được cho về lần trước không bảo đảm cho lần sau
Hỏi về dấu hiệu cần quay lại là câu hỏi hữu ích nhất mà nhiều người quên hỏi.
Ngoài giờ hành chính
- Nhiều nơi có phòng khám ngoài giờ
- Biết trước nơi nào mở cửa buổi tối và cuối tuần
- Không phải mọi vấn đề đều phải tới khoa cấp cứu
- Nhưng dấu hiệu nguy hiểm thì vẫn gọi cấp cứu
- Tìm hiểu trước khi cần tới
Biết trước các lựa chọn ngoài giờ giúp không phải quyết định trong lúc đang lo lắng.
Nguyên tắc cuối cùng
- Dấu hiệu nguy hiểm thì gọi cấp cứu ngay
- Không chắc thì gọi hỏi
- Không tự chẩn đoán qua mạng trong lúc cấp
- Thời gian quan trọng hơn sự chắc chắn
- Sai lầm tốn kém nhất luôn là chờ đợi
Nội dung này mang tính thông tin chung; khi có dấu hiệu nguy hiểm hãy gọi cấp cứu ngay.
Câu hỏi thường gặp
Những tình huống nào chắc chắn cần cấp cứu?
Đau ngực, khó thở nặng, dấu hiệu đột quỵ, chảy máu nhiều, mất ý thức, co giật, chấn thương nặng, nghi ngộ độc và phản ứng dị ứng nặng.
Khi nào nên khám sớm nhưng không cần cấp cứu?
Khi triệu chứng kéo dài hoặc nặng dần nhưng không có dấu hiệu nguy hiểm tức thời, ví dụ sốt kéo dài, ho dai dẳng, hoặc đau tăng dần.
Đi cấp cứu khi không thật cần có ảnh hưởng gì không?
Có thể phải chờ lâu vì các ca nặng hơn được ưu tiên, và nó góp phần vào quá tải. Nhưng khi có dấu hiệu nguy hiểm thì không nên ngần ngại.
Nếu không chắc thì nên làm gì?
Gọi tổng đài cấp cứu hoặc đường dây tư vấn y tế để được hướng dẫn. Khi có bất kỳ dấu hiệu nguy hiểm nào thì gọi cấp cứu ngay.