Sau khi gọi cấp cứu, khoảng thời gian chờ đợi thường khiến người nhà hoảng loạn và không biết làm gì. Nhưng có khá nhiều việc hữu ích có thể làm trong lúc đó.
Giữ bình tĩnh và ở bên cạnh
- Không để người bệnh một mình
- Nói chuyện để theo dõi ý thức
- Giọng bình tĩnh giúp họ bớt hoảng
- Quan sát các thay đổi
- Sẵn sàng gọi lại nếu tình trạng xấu đi
Sự hoảng loạn của người xung quanh làm tình trạng người bệnh xấu hơn, nên giữ giọng bình tĩnh có tác dụng thật.
Tư thế phù hợp
- Để họ ở tư thế thấy dễ chịu nhất
- Nửa ngồi nếu khó thở
- Nằm nghiêng an toàn nếu có nguy cơ nôn
- Không bắt đi lại hoặc gắng sức
- Nới lỏng quần áo chật
Với người khó thở, tư thế nửa ngồi thường dễ chịu hơn nhiều so với nằm thẳng.
Chuẩn bị thông tin
- Danh sách thuốc đang dùng, mang cả hộp nếu được
- Tiền sử bệnh
- Dị ứng nếu có
- Thời điểm bắt đầu triệu chứng
- Giấy tờ y tế và kết quả khám gần đây
- Giấy tờ tuỳ thân và thẻ bảo hiểm
Thời điểm bắt đầu triệu chứng là thông tin quan trọng nhất trong nhiều tình huống, nên hãy cố xác định chính xác.
Mở lối vào
- Mở cửa trước
- Bật đèn lối đi
- Dọn vật cản trên đường vào
- Nhốt vật nuôi
- Nếu ở chung cư thì cử người xuống đón
- Báo số nhà rõ ràng khi gọi
Ở khu vực khó tìm, cử một người ra đầu ngõ đón có thể tiết kiệm được vài phút quan trọng.
Những gì không nên làm
- Không cho ăn uống gì
- Không tự cho dùng thuốc không được kê cho người đó
- Không để họ tự đi lại
- Không tự lái xe đưa đi trong tình huống nguy hiểm
- Không rời khỏi họ
Cho uống nước có vẻ vô hại nhưng nó có thể gây sặc và ảnh hưởng tới các can thiệp sau đó.
Theo dõi và ghi nhận
- Ý thức có thay đổi không
- Thở có khó hơn không
- Da có tái hoặc tím không
- Triệu chứng có nặng lên không
- Ghi lại giờ của các thay đổi
Những quan sát này là thông tin có giá trị mà chỉ người ở bên cạnh mới có được.
Khi gọi lại tổng đài
- Gọi lại nếu tình trạng xấu đi rõ
- Gọi lại nếu người bệnh bất tỉnh
- Gọi lại nếu ngừng thở
- Nhân viên tổng đài có thể hướng dẫn qua điện thoại
- Làm theo hướng dẫn của họ
Nhân viên tổng đài có thể hướng dẫn sơ cứu qua điện thoại, nên giữ liên lạc là việc nên làm.
Nếu người bệnh bất tỉnh
- Kiểm tra xem có đáp ứng không
- Kiểm tra xem có thở không
- Gọi lại cấp cứu và báo tình trạng
- Làm theo hướng dẫn của tổng đài
- Nếu đã học sơ cứu thì thực hiện theo đúng những gì được đào tạo
Người đã học sơ cứu có lợi thế rất lớn trong tình huống này, và đó là lý do khoá học sơ cứu đáng tham gia.
Nếu ở nơi công cộng
- Nhờ người gọi cấp cứu trong khi mình ở bên người bệnh
- Chỉ định cụ thể một người thay vì gọi chung chung
- Hỏi xem có ai biết sơ cứu không
- Hỏi xem nơi đó có thiết bị cấp cứu không
- Giữ không gian thoáng quanh người bệnh
Chỉ đích danh một người và nói bạn gọi cấp cứu đi hiệu quả hơn nhiều so với kêu gọi cả đám đông.
Sau khi xe cấp cứu tới
- Kể lại ngắn gọn và chính xác
- Đưa danh sách thuốc và giấy tờ
- Nói rõ thời điểm bắt đầu triệu chứng
- Trả lời các câu hỏi trung thực
- Không cản trở công việc của họ
Một bản tóm tắt ngắn gọn về thời điểm và diễn biến có giá trị hơn nhiều so với kể dài dòng.
Chuẩn bị trước cho tình huống khẩn
- Dán số cấp cứu ở nơi dễ thấy
- Giữ danh sách thuốc cập nhật
- Ghi rõ địa chỉ đầy đủ
- Cho người nhà biết vị trí giấy tờ y tế
- Cân nhắc học một khoá sơ cứu
Danh sách thuốc dán trên tủ lạnh là mẹo đơn giản mà nhiều gia đình có người bệnh mạn tính đang dùng.
Phân công khi có nhiều người
- Một người ở bên cạnh người bệnh
- Một người gọi và giữ liên lạc với tổng đài
- Một người chuẩn bị giấy tờ và thuốc
- Một người ra đón xe cấp cứu
- Phân công rõ tránh tình trạng ai cũng làm một việc
Trong lúc hoảng loạn, mọi người có xu hướng cùng xúm vào một chỗ, nên nói rõ ai làm gì rất hữu ích.
Giữ đường thở thông thoáng
- Không kê gối quá cao làm gập cổ
- Nới lỏng cổ áo và thắt lưng
- Quan sát xem thở có khó hơn không
- Nếu nôn thì để nghiêng đầu sang một bên
- Không cho bất cứ thứ gì vào miệng
Cho vật gì vào miệng người đang co giật hoặc lơ mơ là việc nguy hiểm mà nhiều người vẫn làm theo lời truyền miệng.
Nguyên tắc chung
- Gọi cấp cứu trước rồi mới làm việc khác
- Ở bên cạnh người bệnh
- Chuẩn bị thông tin và lối vào
- Không cho ăn uống
- Làm theo hướng dẫn của tổng đài
Nội dung này mang tính thông tin chung và không thay thế đào tạo sơ cứu chính thức.
Câu hỏi thường gặp
Nên để người bệnh ở tư thế nào?
Tư thế mà họ thấy dễ chịu nhất, thường là nửa ngồi nếu khó thở. Không bắt họ đi lại hay gắng sức.
Có nên cho uống nước hay ăn gì không?
Không nên cho ăn uống gì khi đang chờ cấp cứu vì có thể ảnh hưởng tới các can thiệp sau đó và có nguy cơ sặc.
Cần chuẩn bị thông tin gì?
Danh sách thuốc đang dùng, tiền sử bệnh, dị ứng nếu có, thời điểm bắt đầu triệu chứng và các giấy tờ y tế gần đây.
Có nên tự lái xe đưa đi không?
Không nên trong các tình huống nguy hiểm. Xe cấp cứu có thể xử trí trên đường và đưa tới nơi phù hợp.