Với người vừa trải qua một biến cố tim mạch, giai đoạn sau khi ra viện quan trọng không kém giai đoạn cấp cứu. Đây là lúc quyết định phần lớn kết quả trong những năm tiếp theo.
Hiểu rõ kế hoạch điều trị
- Biết từng loại thuốc dùng để làm gì
- Biết cách dùng và thời điểm
- Biết tác dụng phụ cần chú ý
- Nắm lịch tái khám
- Biết những dấu hiệu cần quay lại ngay
- Hỏi lại nếu chưa rõ
Người hiểu vì sao mình uống từng loại thuốc thường tuân thủ tốt hơn nhiều so với người chỉ uống theo đơn.
Tuân thủ điều trị
- Không tự ngừng thuốc dù thấy khoẻ
- Không tự giảm liều
- Báo với bác sĩ nếu có tác dụng phụ
- Dùng hộp chia thuốc nếu nhiều loại
- Đặt lịch nhắc nếu hay quên
Cảm thấy khoẻ là kết quả của thuốc chứ không phải dấu hiệu có thể ngừng thuốc.
Dấu hiệu cần gọi cấp cứu
- Đau ngực trở lại
- Khó thở tăng lên
- Vã mồ hôi lạnh
- Ngất hoặc gần ngất
- Tim đập rất nhanh hoặc rất chậm
- Phù chân tăng nhanh
Người nhà cũng cần biết danh sách này vì họ có thể là người gọi cấp cứu.
Chương trình phục hồi tim mạch
- Nhiều nơi có chương trình có hướng dẫn
- Bao gồm vận động có giám sát
- Kèm giáo dục về bệnh và lối sống
- Hỗ trợ tâm lý
- Có bằng chứng cải thiện kết quả lâu dài
Đây là một trong những can thiệp có hiệu quả rõ nhất sau biến cố tim mạch nhưng lại ít người tham gia.
Vận động trở lại
- Là một phần của phục hồi
- Mức độ theo hướng dẫn của bác sĩ
- Tăng dần chứ không đột ngột
- Dừng khi có triệu chứng
- Không tự ý tập nặng
Sợ vận động sau biến cố là phản ứng phổ biến nhưng nằm yên hoàn toàn lại bất lợi cho phục hồi.
Bỏ thuốc lá
- Là can thiệp có hiệu quả nhất
- Lợi ích xuất hiện khá nhanh
- Có các biện pháp hỗ trợ
- Hỏi bác sĩ về các lựa chọn
- Cũng cần tránh khói thuốc thụ động
Trong tất cả những gì một người có thể làm sau biến cố tim mạch, bỏ thuốc lá là việc có tác động lớn nhất.
Chế độ ăn
- Theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng
- Giảm muối nếu được chỉ định
- Tăng rau củ và cá
- Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn
- Cả gia đình cùng thay đổi thì dễ duy trì hơn
Thay đổi của cả nhà bền hơn nhiều so với việc một người phải ăn riêng.
Kiểm soát các yếu tố nguy cơ
- Huyết áp theo mục tiêu được đặt ra
- Đường huyết nếu có đái tháo đường
- Mỡ máu
- Cân nặng
- Theo dõi định kỳ theo lịch
Các con số mục tiêu nên được bác sĩ nói rõ để người bệnh biết mình đang hướng tới đâu.
Khía cạnh tâm lý
- Lo lắng và trầm cảm khá phổ biến sau biến cố
- Sợ vận động và sợ tái phát
- Ảnh hưởng tới việc tuân thủ điều trị
- Cần được nói ra chứ không giấu
- Có thể cần hỗ trợ chuyên môn
Phần tâm lý sau biến cố tim mạch thường bị bỏ qua dù nó ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả điều trị.
Vai trò của người nhà
- Hỗ trợ tuân thủ điều trị
- Cùng thay đổi lối sống
- Biết dấu hiệu cần gọi cấp cứu
- Không bao bọc quá mức
- Khuyến khích vận động trong khả năng
Bao bọc quá mức làm người bệnh mất tự tin và ngại vận động, và điều đó bất lợi cho phục hồi.
Quay lại công việc
- Thời điểm tuỳ tình trạng và tính chất công việc
- Cần được bác sĩ tư vấn riêng
- Có thể cần quay lại dần
- Trao đổi với nơi làm việc nếu cần điều chỉnh
- Không vội quay lại nhịp cũ
Quay lại đúng nhịp làm việc căng thẳng như trước thường không phải lựa chọn tốt sau một biến cố.
Ghi chép để theo dõi
- Huyết áp đo tại nhà nếu được hướng dẫn
- Cân nặng theo tuần
- Các triệu chứng xuất hiện và thời điểm
- Thuốc đã dùng
- Mang theo khi tái khám
Bảng ghi huyết áp tại nhà thường phản ánh tình hình chính xác hơn một lần đo ở phòng khám.
Những sai lầm sau khi ra viện
- Ngừng thuốc khi thấy khoẻ
- Bỏ tái khám vì bận
- Quay lại thói quen cũ sau vài tháng
- Nằm nghỉ hoàn toàn vì sợ vận động
- Không nói ra khi có triệu chứng mới
Giai đoạn vài tháng sau biến cố là lúc nhiều người bắt đầu lơi lỏng, và đó chính là lúc cần giữ nhất.
Cách nghĩ dài hạn
- Đây là thay đổi lâu dài chứ không phải một đợt điều trị
- Tuân thủ đều đặn quan trọng hơn nỗ lực ngắn hạn
- Nhiều người sống khoẻ nhiều năm sau biến cố
- Kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ thay đổi tiên lượng
- Luôn theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị
Nội dung này mang tính thông tin chung; mọi quyết định về điều trị và vận động phải theo bác sĩ điều trị.
Câu hỏi thường gặp
Sau khi ra viện cần làm gì trước tiên?
Hiểu rõ kế hoạch điều trị, biết các thuốc đang dùng để làm gì, nắm lịch tái khám và biết những dấu hiệu nào cần quay lại ngay.
Có được vận động lại không?
Vận động là một phần của phục hồi nhưng mức độ và thời điểm phải theo hướng dẫn của bác sĩ. Nhiều nơi có chương trình phục hồi chức năng tim mạch.
Có nên lo lắng về việc tái phát không?
Lo lắng là phản ứng bình thường sau một biến cố. Điều hữu ích là biết rõ dấu hiệu cần gọi cấp cứu và tuân thủ kế hoạch điều trị.
Bao giờ có thể quay lại làm việc?
Tuỳ vào tình trạng cụ thể và tính chất công việc. Cần được bác sĩ điều trị tư vấn riêng chứ không có mốc chung.