Có một kiểu đau ngực rất dễ bị bỏ qua vì nó không dữ dội và vì nó tự hết. Người ta leo cầu thang, thấy tức ngực, dừng lại nghỉ một lúc thì đỡ, rồi đi tiếp và quên mất.
Kiểu hình đáng chú ý
- Xuất hiện khi gắng sức
- Leo cầu thang, đi nhanh, mang vác nặng
- Đỡ khi dừng lại nghỉ
- Lặp lại ở cùng mức gắng sức
- Có thể kèm khó thở nhẹ
Tính lặp lại ở cùng mức gắng sức là đặc điểm làm kiểu hình này khác với đau ngực do nguyên nhân khác.
Vì sao nó xảy ra khi gắng sức
- Khi gắng sức, tim cần nhiều máu hơn
- Nếu nguồn cung bị hạn chế thì xuất hiện triệu chứng
- Khi nghỉ, nhu cầu giảm nên triệu chứng hết
- Đây là lý do nó có tính lặp lại
- Cần được đánh giá chuyên môn
Cơ chế cung cầu này giải thích vì sao triệu chứng xuất hiện và biến mất theo mức hoạt động.
Các yếu tố khởi phát thường gặp
- Leo cầu thang hoặc dốc
- Đi nhanh, nhất là khi trời lạnh
- Mang vác nặng
- Sau bữa ăn no
- Xúc động mạnh
Trời lạnh và sau bữa ăn no đều làm ngưỡng xuất hiện triệu chứng thấp hơn, nên người bệnh thấy nó dễ xuất hiện hơn.
Các mô tả thường gặp
- Tức nặng ở giữa ngực
- Như bị bóp hoặc đè
- Đôi khi chỉ là khó chịu mơ hồ
- Có thể lan lên hàm, cổ hoặc tay
- Hiếm khi là đau nhói khu trú một điểm
Đau nhói ở một điểm nhỏ mà ấn vào thì đau thêm thường có nguyên nhân khác, nhưng vẫn nên được khám.
Khi nào trở thành cấp cứu
- Xuất hiện cả khi đang nghỉ
- Kéo dài hơn trước
- Nặng hơn trước
- Xuất hiện ở mức gắng sức thấp hơn trước
- Không đỡ khi nghỉ
- Kèm vã mồ hôi, khó thở hoặc buồn nôn
Bất kỳ thay đổi nào theo hướng nặng lên đều là dấu hiệu cần gọi cấp cứu chứ không chờ tới lịch khám.
Vì sao thay đổi tính chất lại quan trọng
- Cho thấy tình trạng đang tiến triển
- Cần can thiệp sớm
- Không nên chờ tới ngày hẹn khám
- Đây là tình huống cấp cứu thật
- Gọi cấp cứu ngay
Người đã quen với cơn đau của mình dễ bỏ qua sự thay đổi, nhưng chính sự thay đổi mới là điều đáng lo.
Yếu tố nguy cơ cần biết
- Hút thuốc
- Tăng huyết áp
- Đái tháo đường
- Rối loạn mỡ máu
- Tiền sử gia đình có bệnh tim sớm
- Ít vận động và thừa cân
- Tuổi tăng lên
Có nhiều yếu tố trong danh sách này làm khả năng triệu chứng liên quan tới tim cao hơn, nên ngưỡng đi khám nên thấp hơn.
Những gì nên ghi lại
- Mức gắng sức nào thì xuất hiện
- Kéo dài bao lâu
- Nghỉ bao lâu thì hết
- Vị trí và hướng lan
- Các triệu chứng kèm theo
- Tần suất xuất hiện
Một bản ghi vài lần xuất hiện gần nhất giúp bác sĩ đánh giá nhanh và chính xác hơn nhiều.
Đi khám ở đâu
- Khám chuyên khoa tim mạch
- Không trì hoãn
- Mang theo bản ghi triệu chứng
- Mang theo danh sách thuốc đang dùng
- Nêu rõ tiền sử gia đình
Đây là tình huống nên đi khám trong vài ngày chứ không phải chờ vài tháng tới kỳ khám định kỳ.
Trong khi chờ đi khám
- Tránh gắng sức mạnh
- Không tự dùng thuốc không được kê cho mình
- Không ở một mình khi có thể
- Biết số điện thoại cấp cứu
- Gọi cấp cứu ngay nếu triệu chứng thay đổi
Cho người nhà biết về triệu chứng của mình là việc nên làm, vì họ có thể gọi cấp cứu nếu tình huống xấu đi.
Chuẩn bị trước cho tình huống này
- Lưu số cấp cứu ở nơi dễ thấy
- Cho người nhà biết về triệu chứng của mình
- Giữ danh sách thuốc cập nhật
- Biết bệnh viện gần nhất có khả năng can thiệp tim mạch
- Không đi xa một mình khi đang có triệu chứng chưa rõ
Biết trước nên gọi ai và đi đâu tiết kiệm được những phút quan trọng khi tình huống thật xảy ra.
Khi triệu chứng xuất hiện vào ban đêm
- Không chờ tới sáng
- Đánh thức người nhà
- Gọi cấp cứu như ban ngày
- Ngại làm phiền là lý do phổ biến khiến người ta chờ
- Đêm là khung giờ nhiều biến cố tim mạch xảy ra
Rất nhiều trường hợp trì hoãn vì nghĩ để sáng mai cho tiện, và đó là quyết định tốn kém nhất trong tình huống này.
Không tự trấn an
- Không nghĩ mình còn trẻ nên không thể bị
- Không cho rằng do mệt hay do thiếu ngủ
- Không chờ xem tuần sau có tái diễn không
- Để chuyên môn đánh giá
- Đi khám sớm không mất gì
Nội dung này mang tính thông tin chung; mọi triệu chứng ở ngực đều nên được bác sĩ đánh giá trực tiếp.
Câu hỏi thường gặp
Đau ngực khi leo cầu thang có đáng lo không?
Rất đáng được khám. Cơn khó chịu ở ngực xuất hiện khi gắng sức và đỡ khi nghỉ là kiểu hình cần được đánh giá về tim mạch.
Nếu nghỉ là hết thì có cần đi khám không?
Có, và nên đi khám sớm chứ không chờ. Việc cơn đau hết khi nghỉ không có nghĩa là không có vấn đề.
Khi nào trở thành tình huống cấp cứu?
Khi cơn đau xuất hiện cả lúc nghỉ, kéo dài hơn trước, nặng hơn trước, hoặc không đỡ khi nghỉ. Đây là thay đổi cần gọi cấp cứu.
Ai có nguy cơ cao hơn?
Người hút thuốc, có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, tiền sử gia đình có bệnh tim sớm, và người ít vận động.