Hình ảnh quen thuộc về cơn đau tim là một người đàn ông ôm ngực gục xuống. Hình ảnh đó làm nhiều trường hợp ở nữ giới bị nhận ra muộn, bởi biểu hiện thực tế có thể rất khác.
Quan niệm sai phổ biến
- Cho rằng bệnh tim là của nam giới
- Cho rằng phụ nữ trẻ không thể bị
- Cho rằng phải đau dữ dội mới là bệnh tim
- Dẫn tới trì hoãn ở cả người bệnh lẫn người xung quanh
- Bệnh tim mạch là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở cả hai giới
Điểm cuối là dữ kiện quan trọng mà nhiều người không biết, và nó nên thay đổi cách nghĩ về nhóm nguy cơ.
Các triệu chứng có thể gặp
- Khó chịu ở ngực thay vì đau dữ dội
- Mệt bất thường không giải thích được
- Khó thở
- Buồn nôn hoặc nôn
- Đau hàm, cổ hoặc lưng trên
- Vã mồ hôi lạnh
- Chóng mặt
Mệt bất thường kéo dài vài ngày trước đó là dấu hiệu được nhiều người mô tả lại sau khi đã được chẩn đoán.
Vì sao dễ bị quy cho nguyên nhân khác
- Mệt bị quy cho công việc hoặc thiếu ngủ
- Buồn nôn bị quy cho dạ dày
- Đau lưng trên bị quy cho cơ xương
- Khó thở bị quy cho lo âu
- Không có triệu chứng nào đặc hiệu một mình
Chính vì từng triệu chứng đều mơ hồ nên việc chúng xuất hiện cùng nhau mới là điều đáng chú ý.
Khi nào cần gọi cấp cứu
- Khó chịu ở ngực kéo dài hơn vài phút
- Kèm bất kỳ triệu chứng nào ở trên
- Đặc biệt khi kèm vã mồ hôi lạnh
- Khi cảm thấy có gì đó rất khác thường
- Không cần đợi tới lúc chắc chắn
Cảm giác có gì đó rất khác thường là điều nhiều người mô tả và nó đáng được coi trọng.
Yếu tố nguy cơ ở nữ giới
- Các yếu tố chung như hút thuốc, tăng huyết áp, đái tháo đường
- Rối loạn mỡ máu
- Tiền sử gia đình
- Một số vấn đề trong thai kỳ trước đây
- Giai đoạn sau mãn kinh
Tiền sử tăng huyết áp hoặc đái tháo đường trong thai kỳ là thông tin đáng nêu khi đi khám tim mạch về sau.
Vì sao chẩn đoán có thể bị chậm
- Người bệnh trì hoãn vì không nghĩ tới
- Triệu chứng không khớp hình ảnh quen thuộc
- Bị quy cho lo âu hoặc stress
- Bản thân người bệnh cũng tự trấn an
- Mỗi bước chậm đều cộng dồn
Thời gian từ lúc có triệu chứng tới lúc gọi cấp cứu thường dài hơn ở nữ giới, và đó là phần có thể thay đổi được.
Những gì nên nói khi gọi cấp cứu
- Mô tả chính xác cảm giác
- Nêu tất cả triệu chứng kèm theo
- Nói rõ thời điểm bắt đầu
- Nêu tiền sử bệnh
- Không giảm nhẹ khi kể
Nói rằng tôi lo có thể là tim là câu giúp định hướng ngay cho người tiếp nhận.
Không tự trấn an
- Không nghĩ mình quá trẻ
- Không nghĩ mình không thuộc nhóm nguy cơ
- Không cho rằng do lo lắng
- Không chờ tới sáng
- Để nhân viên y tế đánh giá
Được đánh giá rồi kết luận không phải tim là kết quả tốt, còn tự kết luận rồi sai thì không sửa được.
Vai trò của người xung quanh
- Coi trọng khi ai đó nói thấy khác thường
- Không gạt đi là do mệt hay do stress
- Chủ động gọi cấp cứu nếu thấy đáng lo
- Ở bên cạnh và quan sát
- Không để họ tự lái xe đi
Người nhà thường là người gọi cấp cứu thay, nên thái độ của họ ảnh hưởng trực tiếp tới thời gian.
Phòng ngừa lâu dài
- Kiểm tra huyết áp định kỳ
- Kiểm tra đường huyết và mỡ máu
- Không hút thuốc
- Vận động đều đặn
- Quản lý căng thẳng
- Nêu tiền sử thai kỳ khi đi khám
Phụ nữ thường ít được tầm soát tim mạch chủ động hơn, nên việc tự yêu cầu kiểm tra là hợp lý.
Khi đã được chẩn đoán
- Tuân thủ điều trị và tái khám
- Biết các dấu hiệu cần gọi cấp cứu
- Cho người nhà biết kế hoạch xử trí
- Tham gia chương trình phục hồi nếu có
- Không tự ngừng thuốc
Cho người nhà biết phải làm gì khi có triệu chứng là phần quan trọng của kế hoạch mà nhiều người bỏ qua.
Khi đi khám mà không được coi trọng
- Nêu rõ mức độ lo lắng của mình
- Hỏi thẳng liệu có cần loại trừ nguyên nhân tim không
- Yêu cầu được giải thích vì sao loại trừ
- Đi khám lại nếu triệu chứng tiếp diễn
- Không bỏ qua chỉ vì lần trước được cho về
Câu hỏi liệu có cần loại trừ nguyên nhân tim không là câu hỏi cụ thể và nó thường thay đổi hướng của buổi khám.
Nguyên tắc chung
- Triệu chứng có thể không điển hình
- Không dựa vào giới tính để loại trừ
- Khi nghi ngờ thì gọi cấp cứu
- Thời gian là yếu tố quyết định
- Đây là thông tin chung, không thay thế thăm khám
Nội dung này mang tính thông tin và không thay thế đánh giá của nhân viên y tế; khi nghi ngờ hãy gọi cấp cứu.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao triệu chứng ở nữ giới hay bị bỏ sót?
Vì biểu hiện có thể ít điển hình hơn so với hình ảnh quen thuộc, và vì cả người bệnh lẫn người xung quanh ít nghĩ tới nguyên nhân tim mạch.
Những triệu chứng nào cần chú ý?
Mệt bất thường, khó thở, buồn nôn, đau hàm hoặc đau lưng trên, vã mồ hôi, và cảm giác khó chịu mơ hồ ở ngực thay vì đau dữ dội.
Có phải phụ nữ ít bị bệnh tim hơn không?
Bệnh tim mạch là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở cả hai giới. Quan niệm đây là bệnh của nam giới là một trong những lý do chẩn đoán bị chậm.
Nên làm gì khi nghi ngờ?
Gọi cấp cứu và mô tả rõ các triệu chứng. Không tự trấn an rằng mình không thuộc nhóm nguy cơ.