Hạ đường huyết — nhận ra và xử trí nhanh

Hạ đường huyết là tình huống mà việc xử trí đúng trong vài phút đầu có thể giải quyết hoàn toàn vấn đề. Đây là điều hiếm gặp trong các tình huống cấp cứu.

Dấu hiệu sớm

• Run tay
• Vã mồ hôi lạnh
• Đói cồn cào
• Tim đập nhanh
• Lo lắng, bồn chồn
• Da tái

Các dấu hiệu này là phản ứng của cơ thể khi đường huyết bắt đầu xuống thấp, và chúng là cơ hội xử trí sớm.

Dấu hiệu muộn hơn

• Lú lẫn, khó tập trung
• Nói khó hoặc nói lảm nhảm
• Hành vi khác thường
• Nhìn mờ
• Đi loạng choạng
• Co giật hoặc mất ý thức

Người hạ đường huyết nặng có thể có hành vi giống như say rượu, và điều đó dẫn tới hiểu nhầm nguy hiểm.

Xử trí khi người bệnh còn tỉnh

• Cho dùng ngay thứ có đường hấp thu nhanh
• Nước hoa quả, nước đường, kẹo ngọt
• Chờ ít phút rồi đánh giá lại
• Nếu chưa đỡ thì lặp lại
• Sau khi đỡ thì cho ăn bữa có tinh bột
• Không để họ một mình

Bước cuối quan trọng vì đường hấp thu nhanh chỉ nâng tạm thời, cần bữa ăn để duy trì.

Khi người bệnh đã lơ mơ

• Không cho ăn uống gì
• Nguy cơ sặc rất cao
• Gọi cấp cứu ngay
• Đặt nằm nghiêng an toàn nếu còn thở
• Không bôi đường vào miệng
• Chờ nhân viên y tế

Bôi đường hay mật ong vào miệng người đã lơ mơ là việc nguy hiểm và không có hiệu quả như nhiều người tưởng.

Ai có nguy cơ

• Người đang điều trị đái tháo đường
• Nhất là khi dùng một số loại thuốc
• Khi bỏ bữa hoặc ăn muộn
• Khi vận động nhiều hơn bình thường
• Khi uống rượu
• Người cao tuổi có thể ít triệu chứng cảnh báo hơn

Rượu làm tăng nguy cơ hạ đường huyết và đồng thời làm triệu chứng bị nhầm với say, nên đây là tổ hợp nguy hiểm.

Vì sao người cao tuổi khó nhận ra hơn

• Triệu chứng cảnh báo có thể ít rõ
• Dễ bị nhầm với lú lẫn do nguyên nhân khác
• Có thể đang dùng thuốc che lấp triệu chứng
• Hậu quả nặng hơn
• Cần được theo dõi sát hơn

Với người cao tuổi đái tháo đường, bất kỳ thay đổi ý thức nào cũng nên nghĩ tới hạ đường huyết trước tiên.

Hạ đường huyết ban đêm

• Có thể xảy ra trong lúc ngủ
• Biểu hiện bằng ác mộng hoặc vã mồ hôi
• Sáng dậy đau đầu và mệt
• Người bệnh có thể không nhận ra
• Nên báo với bác sĩ nếu nghi ngờ

Thức dậy với ga giường ướt mồ hôi và đau đầu là dấu hiệu gợi ý có thể đã hạ đường huyết trong đêm.

Sau khi đã xử trí

• Tìm hiểu vì sao lại xảy ra
• Có bỏ bữa không
• Có vận động nhiều bất thường không
• Có uống rượu không
• Thuốc có thay đổi gần đây không
• Báo với bác sĩ điều trị

Mỗi lần hạ đường huyết là một dữ kiện để bác sĩ điều chỉnh phác đồ, nên không nên bỏ qua.

Phòng ngừa

• Không bỏ bữa
• Ăn đúng giờ theo hướng dẫn
• Điều chỉnh khi vận động nhiều hơn
• Hạn chế rượu và không uống khi bụng đói
• Theo dõi đường huyết theo hướng dẫn
• Luôn mang theo thứ có đường

Mang sẵn vài viên kẹo hoặc hộp nước hoa quả nhỏ là biện pháp đơn giản mà rất hiệu quả.

Cho người xung quanh biết

• Người nhà cần biết dấu hiệu
• Đồng nghiệp thân cận cũng nên biết
• Biết cách xử trí ban đầu
• Biết khi nào gọi cấp cứu
• Biết vị trí đồ ngọt dự phòng

Người bệnh khi đang hạ đường huyết có thể không tự nhận ra, nên người xung quanh biết là lớp bảo vệ quan trọng.

Mang thông tin bên mình

• Thẻ ghi rõ đang điều trị đái tháo đường
• Ghi thuốc đang dùng
• Số liên lạc khẩn
• Hữu ích khi người bệnh không nói được
• Tránh bị nhầm với say rượu

Điểm cuối rất thực tế: người hạ đường huyết nặng có thể bị người ngoài tưởng là say và không được giúp kịp.

Khi hạ đường huyết tái diễn

• Cần báo với bác sĩ điều trị
• Có thể cần điều chỉnh thuốc hoặc chế độ ăn
• Tái diễn nhiều lần làm mất dấu hiệu cảnh báo
• Đây là tình trạng nguy hiểm
• Cần được xử lý chứ không chịu đựng

Mất dấu hiệu cảnh báo sau nhiều lần hạ đường huyết làm người bệnh đi thẳng từ bình thường tới lú lẫn.

Ở người không đái tháo đường

• Ít gặp hơn nhưng vẫn có thể xảy ra
• Cần được tìm nguyên nhân
• Không tự kết luận là do đói
• Nên đi khám nếu tái diễn
• Ghi lại hoàn cảnh xảy ra

Nội dung này mang tính thông tin chung; khi người bệnh lơ mơ hoặc mất ý thức hãy gọi cấp cứu ngay.

Câu hỏi thường gặp