Khi người thân bất tỉnh — các bước đầu tiên

Tìm thấy người thân bất tỉnh là tình huống gây hoảng loạn nhất. Nhưng những gì cần làm trong vài phút đầu thực ra khá đơn giản và ai cũng học được.

Bước một là bảo đảm an toàn

• Kiểm tra môi trường trước khi lại gần
• Chú ý điện, khí gas, xe cộ
• Người cứu bị nạn thì không cứu được ai
• Loại bỏ nguy hiểm nếu làm được an toàn
• Nếu không thì chờ lực lượng chuyên trách

Nghe có vẻ lạnh lùng nhưng nguyên tắc này có trong mọi hướng dẫn sơ cứu vì lý do rất thực tế.

Bước hai là kiểm tra đáp ứng

• Gọi to tên họ
• Lay nhẹ vai
• Quan sát xem có phản ứng gì không
• Không lắc mạnh, nhất là khi nghi chấn thương
• Nếu có đáp ứng thì tình huống khác

Phân biệt giữa có đáp ứng và không đáp ứng quyết định toàn bộ các bước tiếp theo.

Bước ba là gọi cấp cứu

• Gọi ngay khi xác định không đáp ứng
• Nếu có người khác thì nhờ họ gọi
• Chỉ đích danh một người thay vì kêu chung
• Bật loa ngoài để vừa nói vừa làm
• Làm theo hướng dẫn của tổng đài

Bật loa ngoài cho phép vừa giữ liên lạc vừa rảnh tay để thực hiện các bước tiếp theo.

Bước bốn là kiểm tra hơi thở

• Quan sát lồng ngực nhô lên hạ xuống
• Nghe và cảm nhận hơi thở
• Quan sát trong khoảng mười giây
• Thở ngáp cá bất thường không phải thở bình thường
• Nếu không chắc thì coi như không thở

Kiểu thở ngáp cá chậm và bất thường là dấu hiệu rất nặng và nó thường bị nhầm là còn thở.

Khi còn thở bình thường

• Đặt ở tư thế nằm nghiêng an toàn
• Giữ đường thở thông
• Theo dõi liên tục
• Giữ ấm
• Không cho ăn uống
• Chờ cấp cứu tới

Tư thế nằm nghiêng giúp lưỡi không tụt và dịch nôn chảy ra ngoài thay vì vào đường thở.

Khi không thở hoặc thở bất thường

• Báo ngay cho tổng đài
• Làm theo hướng dẫn của họ
• Thực hiện hồi sinh tim phổi nếu đã được đào tạo
• Nhân viên tổng đài có thể hướng dẫn từng bước
• Không bỏ cuộc cho tới khi có trợ giúp

Nhiều tổng đài cấp cứu hiện có thể hướng dẫn ép tim qua điện thoại cho người chưa được đào tạo.

Thu thập thông tin trong lúc chờ

• Tìm hộp thuốc đang dùng
• Tìm sổ khám bệnh
• Nhớ lại lần cuối thấy họ bình thường
• Nhớ lại có gì bất thường trước đó không
• Chuẩn bị để kể cho nhân viên y tế

Thời điểm lần cuối thấy người đó bình thường là thông tin có thể quyết định lựa chọn điều trị.

Chuẩn bị lối vào

• Mở cửa trước
• Bật đèn
• Dọn vật cản
• Nhốt vật nuôi
• Cử người ra đón nếu khó tìm

Những việc này nên giao cho người khác trong nhà làm để mình không phải rời khỏi người bệnh.

Những gì không nên làm

• Không cho ăn uống
• Không nhét vật gì vào miệng
• Không tạt nước hoặc tát
• Không di chuyển nếu nghi chấn thương cột sống
• Không bỏ đi tìm người trong khi để họ một mình
• Không tự chở đi bằng xe nhà

Di chuyển người nghi chấn thương cột sống có thể gây tổn thương thêm, nên chỉ làm khi thật sự cần để tránh nguy hiểm tức thời.

Khi nghi ngờ nguyên nhân cụ thể

• Nghi hạ đường huyết ở người đái tháo đường
• Nghi ngộ độc hoặc quá liều
• Nghi chấn thương
• Nghi đột quỵ
• Nêu rõ nghi ngờ khi gọi cấp cứu

Thông tin về nghi ngờ nguyên nhân giúp đội cấp cứu chuẩn bị đúng thứ cần mang theo.

Theo dõi cho tới khi có trợ giúp

• Kiểm tra hơi thở định kỳ
• Quan sát màu da
• Ghi lại các thay đổi và giờ
• Gọi lại nếu tình trạng xấu đi
• Không rời khỏi họ

Tình trạng có thể thay đổi trong lúc chờ, nên việc theo dõi liên tục là cần thiết.

Sau khi cấp cứu tới

• Kể ngắn gọn và chính xác
• Đưa thuốc và giấy tờ đã chuẩn bị
• Nói rõ thời điểm phát hiện
• Trả lời câu hỏi trung thực
• Nhường không gian cho họ làm việc

Một bản tóm tắt ba câu về những gì đã xảy ra có giá trị hơn nhiều so với kể dài dòng trong lúc họ đang xử trí.

Vì sao thứ tự các bước quan trọng

• Gọi cấp cứu sớm rút ngắn thời gian chờ
• Kiểm tra hơi thở quyết định bước tiếp theo
• Làm sai thứ tự có thể mất vài phút quý
• Thứ tự này giống nhau trong mọi hướng dẫn sơ cứu
• Nhớ được thứ tự quan trọng hơn nhớ kỹ thuật

Người không biết kỹ thuật gì vẫn giúp được rất nhiều chỉ bằng cách gọi cấp cứu sớm và giữ đường thở thông.

Nên chuẩn bị trước

• Cân nhắc học một khoá sơ cứu
• Biết số cấp cứu
• Giữ danh sách thuốc cập nhật ở nơi dễ tìm
• Cả nhà biết các bước cơ bản
• Ghi địa chỉ đầy đủ để đọc khi gọi

Nội dung này mang tính thông tin chung và không thay thế đào tạo sơ cứu chính thức.

Câu hỏi thường gặp