Không phải mọi tình huống nguy hiểm đều gây khó thở dữ dội. Có những dấu hiệu hô hấp mà người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường nhưng vẫn cần được đánh giá sớm.
Ho ra máu
- Luôn cần được khám
- Dù chỉ là vệt máu trong đờm
- Lượng nhiều là tình huống cấp cứu
- Không tự theo dõi tại nhà
- Ghi lại lượng và màu sắc
Ngay cả một vệt máu nhỏ trong đờm cũng đủ lý do để đi khám, vì nguyên nhân cần được xác định.
Phân biệt nguồn chảy máu
- Máu từ đường hô hấp thường đỏ tươi và có bọt
- Kèm theo động tác ho
- Máu từ đường tiêu hoá thường sẫm hơn
- Kèm theo động tác nôn
- Cũng có thể từ mũi hoặc họng chảy xuống
- Việc phân biệt cần chuyên môn
Người bệnh khó tự phân biệt chính xác nên mọi trường hợp đều cần được khám để xác định nguồn.
Khi nào ho ra máu là cấp cứu
- Lượng máu nhiều
- Kèm khó thở
- Kèm choáng váng hoặc da tái
- Tim đập nhanh
- Không cầm được
Ho ra máu lượng lớn vừa nguy hiểm vì mất máu vừa nguy hiểm vì máu có thể cản trở đường thở.
Ho kéo dài
- Quá vài tuần là mốc nên đi khám
- Đặc biệt khi kèm sút cân
- Kèm sốt về chiều
- Kèm ra mồ hôi đêm
- Kèm khó thở tăng dần
- Không tự dùng thuốc ho kéo dài
Uống thuốc ho hàng tháng mà không tìm nguyên nhân là cách làm chậm chẩn đoán rất phổ biến.
Thay đổi tính chất ho
- Người ho mạn tính nên chú ý khi ho đổi kiểu
- Ho nhiều hơn rõ rệt
- Đờm đổi màu hoặc có máu
- Kèm khó thở mới xuất hiện
- Là dấu hiệu cần đi khám
Với người hút thuốc lâu năm quen với cơn ho của mình, chính sự thay đổi mới là điều đáng chú ý.
Khàn tiếng kéo dài
- Quá vài tuần mà không rõ nguyên nhân
- Không kèm viêm họng cấp
- Cần được khám chuyên khoa
- Đặc biệt ở người hút thuốc
- Không chờ tự khỏi
Khàn tiếng thường được coi là chuyện nhỏ nhưng khi kéo dài nó là dấu hiệu cần được soi và đánh giá.
Đau khi hít sâu
- Có thể do màng phổi
- Có thể do cơ xương thành ngực
- Kèm khó thở thì đáng lo hơn
- Kèm sốt gợi ý nhiễm trùng
- Xuất hiện đột ngột cần cấp cứu
Đau nhói khi hít sâu xuất hiện đột ngột kèm khó thở là tổ hợp cần được cấp cứu ngay.
Thở khò khè mới xuất hiện
- Ở người chưa từng có tiền sử hen
- Cần được đánh giá
- Có nhiều nguyên nhân khác nhau
- Không tự dùng thuốc của người khác
- Khò khè kèm khó thở nặng là cấp cứu
Không phải mọi tiếng khò khè đều là hen, nên việc tự chẩn đoán và tự dùng thuốc là không an toàn.
Ở người có nguy cơ cao
- Người hút thuốc lâu năm
- Người tiếp xúc nghề nghiệp với bụi hoặc hoá chất
- Người có bệnh phổi mạn tính
- Người có hệ miễn dịch suy giảm
- Ngưỡng đi khám nên thấp hơn
Với các nhóm này, một triệu chứng tưởng nhỏ cũng đáng được đánh giá sớm hơn so với người bình thường.
Những gì nên chuẩn bị khi đi khám
- Ho từ bao giờ và thay đổi thế nào
- Đờm có màu gì, có máu không
- Có sốt, sút cân, ra mồ hôi đêm không
- Tiền sử hút thuốc
- Tiếp xúc nghề nghiệp
- Thuốc đang dùng
Tiền sử hút thuốc cần được nêu trung thực vì nó thay đổi đáng kể hướng đánh giá của bác sĩ.
Về việc tự dùng thuốc
- Thuốc ho chỉ giảm triệu chứng
- Không xử lý nguyên nhân
- Có thể che lấp dấu hiệu quan trọng
- Không tự dùng kháng sinh
- Hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ khi cần
Tự dùng kháng sinh trước khi đi khám có thể làm kết quả xét nghiệm khó diễn giải và kéo dài thời gian chẩn đoán.
Dấu hiệu cần cấp cứu ngay
- Ho ra máu lượng nhiều
- Khó thở nặng
- Đau ngực dữ dội
- Tím tái
- Lơ mơ
- Không nói được trọn câu
Bất kỳ dấu hiệu nào trong danh sách này đều là lý do gọi cấp cứu chứ không phải đặt lịch khám.
Khó thở kèm sưng mặt hoặc môi
- Có thể là phản ứng dị ứng nặng
- Sưng môi, lưỡi hoặc quanh mắt
- Kèm nổi mề đay
- Là tình huống cấp cứu
- Gọi cấp cứu ngay và nêu rõ triệu chứng sưng
Sưng lưỡi hoặc vùng cổ họng có thể làm hẹp đường thở rất nhanh, nên đây là tình huống không được chờ đợi.
Nguyên tắc chung
- Triệu chứng hô hấp kéo dài cần được khám
- Ho ra máu luôn cần được đánh giá
- Thay đổi tính chất triệu chứng là tín hiệu
- Không tự điều trị kéo dài
- Phát hiện sớm thay đổi kết quả rất nhiều
Nội dung này mang tính thông tin chung và không thay thế thăm khám của bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Ho ra máu có phải luôn nguy hiểm không?
Không phải trường hợp nào cũng nghiêm trọng nhưng mọi trường hợp đều cần được khám. Ho ra máu lượng nhiều là tình huống cấp cứu.
Ho bao lâu thì cần đi khám?
Ho kéo dài quá vài tuần cần được khám, đặc biệt khi kèm sút cân, sốt về chiều, ra mồ hôi đêm hoặc khó thở.
Khàn tiếng kéo dài có đáng lo không?
Khàn tiếng kéo dài quá vài tuần mà không rõ nguyên nhân là dấu hiệu cần được khám chuyên khoa chứ không nên chờ tự khỏi.
Phân biệt ho ra máu với nôn ra máu thế nào?
Máu từ đường hô hấp thường đỏ tươi, có bọt, kèm ho. Máu từ đường tiêu hoá thường sẫm hơn và kèm nôn. Việc phân biệt cần chuyên môn, nên đều phải đi khám.